Birinci Dünya Savaşı-Birinci Dünya Savaşının Sonuçları

sdafsdaf
Birinci Dünya Savaşı-Birinci Dünya Savaşı'nın Sonuçları

Birinci Dünya Savaşı-Birinci Dünya Savaşı'nın Sonuçları

I DÜNYA SAVAŞI 
(1914-1918)

I. Dünya Savaşı “ittifak Devletleri” diye adlandırılan Almanya,Avusturya Macaristan, Osmanlı İmparatorluğu ve Bulgaristan ile “itilaf Devletleri” diye anılan Fransa, İngiltere, Rusya, Sırbistan, Belçika, Lüksemburg, Karadağ, Japonya, İtalya, Portekiz, Romanya, ABD Yunanistan ve Brezilya arasında oldu.

SAVAŞIN NEDENLERİ

1-Rusya’nın Balkanlarda ve Boğazlarda genişleyip, Akdeniz’e inmek istemesi,

2-Fransa’nın Alsace ve Lorraine’i geri almak istemesi,

3- İngiltere’nin Hind yolu üzerinden Osmanlı İmparatorluğu aleyhinde genişlemek istemesi,

4-Avusturya’nın Balkanlarda büyümek istemesi,

5-İtalya’nın güney Tirol’le Trieste’yi egemenliği altına almak istemesi;

6-Sırbistan’ın genişlemek istemesi,

7-Almanya’nın sömürgelerini arttırmak istemesidir.

I. Dünya Savaşı’nın âni ortaya çıkışının nedeni, 28 Haziran 1914’de Avusturya- Macaristan Veliahtı Arşidük François Ferdinand’ın Saray-bosna’da bir Sırplı tarafından öldürülmesidir. Bu suikast olayı karşısında Avusturya’nın tepkisi çok sert oldu.

23 Temmuz’da 1914’de Sırbistan’a ağırşartlarla dolu bir ültimatom verdi; 28 Temmuz’da da Sırbistan’a savaş ilan etti. Bu tarihten sonra savaş, devletler arasında kısa sûrede yaygınlaştı. Almanya 1 Ağustos 1914’te Rusya’ya, 3 Ağustos 1914’te Fransa’ya, 4 Ağustos’da da Belçika’ya savaş ilan etti. Ingiltere, Almanya’nın Belçika’ya savaş ilan. ettiğini öğrenince 4 Ağustos 1914′de Almanya’ya savaş İlan etti. 6 Ağustos’ta da Avusturya,
Rusya’ya savaş ilan etti. Almanya’nın Uzakdoğu’daki yerlerini ele geçirmak isteyen Japonya 23 Ağustos 1914’de
Almanya’ya savaş ilan etti ve I. Dünya Savaşı’na katıldı.

SAVAŞ DURUMU

Savaş başladığında kara kuvvetleri bakımından ittifak devletleri, denizlerde ise itilâf devletleri üst ön durumdaydı.

Belçika’ya giren Alman orduları, daha sonra Fransa’ya doğru ilerlediler. Ağustos ayı sonlarında Franstzlar çekilmeye başladılar. Fransıztar, Almanları ancak Mame cephesinde durdurabildi ler.

Marne’de başarısızlığa uğrayan Almanlar, “Tannenberg ve Mazurya’ da Rusları yenilgiye uğrattılar.

Avusturyalılar ise yaptıkları savaşlarda başarılı olamadılar, önce Belgrad’ı ele geçirdilerse de Sırplar, Belgrad’ı geri aldılar. Avusturyalılar, Ruslar karşısında da yenildiler ve Ruslar, Galiçya’yı ele geçirdiler.

Denizlerde ise Alman ve I ngi iizdo-nanması arasında 2 savaş oldu. Bunlardan i lki Coronel savaşıdır ve bu savaşı Almanlar kazandılar. Fatkland savaşında İse Ingiilzlerin denizlerdeki üstünlüğü kabul edildi.

OSMANLI DEVLETİNİN SAVAŞA KATILMASI

Savaş başladığında Osmanlı Devleti tarafsızlığını ilan etmişti. Ancak Almanya’nın türlü girişimleri ve bir emr-i vaki halinde Osmanlı Devleti de savaşa katıldı.

Akdeniz’de Ingiliz donanmasının takibine uğrayan 2 Alman savaş gemisi 10 Ağustos 1914’de Çanakkale’ye sığındı.

Osmanlı Devleti IngiItere’ye ‘‘Goeben” ve “Breslau” adlı bu 2 savaş gemisini Almanya’dan satin almış olduğunu bildirdi ve gemilere Türk bayrağı çekildi. Çoeben’e “Yavuz’’, Breslau’a da’ “Midilli” adları verilerek Osmanlı donanmasına katıldılar.

Bu olaydan sonra Osmanlı donanması, bu iki gemilik birliğin komuta nı olan Amiral Souchon’un emrine ve ri İdi. Osmanlı Devleti’nin savaşa gir mesini isteyen Harbiye Nâzırı Enver Paşa’nın emriyle Amiral Souchon, Osmanlı donanmasını alarak 29- 30 Ekim 1914 gecesi Karadeniz’e çıktı. Odesa ve Sivastopol gibi Rus liman larını topa tuttu. Bu olay üzerine İn giltere, Fransa ve Rusya, Osmanlı Devleti’ne savaş ilan ettiler. Böylece Osmanlı Devleti I. Dünya Savaşı’na girmiş oldu.

1915 YILI İÇİNDE OSMANLI DEVLETİ’NİN SAVAŞTIĞI CEPHELER:

KAFKASYA CEPHESİ

Başkomutan Vekili Enver Paşa 20 Aralık 1914’de Kafkasya Cephesi’n-deki kuvvetlere Sarıkamış- Urmiye yönünde taaruz emri verdi. 19 Ocak 1915’e kadar süren bu taaruz, yol suzluk, soğuk açlık ve hastalıklar nedeniyle başarılı olamadı.Ruslar ise Malazgirt- Van bölgesi ne kadar geldiler.

KANAL CEPHESİ

Dördüncü ordunun Mısır üzerine yaptığı harekattır.

Bu cephenin komutanı Cemal Paşa, Şubat 1915’de Kanal’ı geçmek istedi ise de başarılı olamadı. Çanakkale Sa vaşları sebebiyle bu cepheden bir kuvvetin alınması ve İngilizlerin de Çanakkale savaşlarına önem verme siyle bu cephede önemli bir gelişme olmadı.

IRAK CEPHESİ

İngilizler Kasım 1914’de kuvvetle rini Basra’ya çıkardılar. 1915 Eylül’-ünde de Kut-el- Amara’ya girdiler. Kuvvetlerimiz İngilizleri Selmanı Pâk’da durdurdular.

ÇANAKKALE SAVAŞLARI:

I.Dünya Savaşı’na İtalya, 20 Mayıs 1915’de Avusturya’ya, Bulgaristan ise 12 Ekim 1915’de Sırbistan’a savaş ilan ederek girdi.

AVRUPA’DA YAPILAN SAVAŞLAR BATI CEPHESİ:

Bu cephede önemli 2 büyük taaruz hareketi oldu. Bunlar İngiliz, Fransız kuvvetlerinin 1915 yılının Mayıs ve Eylül aylarında Almanlara karşı giriş tikleri taaruz hareketidir. Bu taaruzlar itilâf devletlerinin başarısızlık larıyla sonuçlandı.

DOĞU CEPHESİ

Bu cephede ise Alman Avusturya ortak taaruzu sonunda Ruslar Galiçya’dan çıkarıldı.

Alman taaruzları sonunda Ruslar geri çekildi. Varşova, Kovno, Vilna, Almanların eli ne geçti.

Deniz Savaşları

Deniz Savaşları

DENİZ SAVAŞLARI

Deniz savaşlarının en önemlisi Ocak 1915’de “Dogger Bank’da oldu. Bu savaş ile Almanya, İngiltere’yi abluka altına aldığını i lân etti.

1916 YILI İÇİNDE YAPILAN SAVAŞLAR

BATI CEPHESİ:

Bu cephede savaş Şubat 1916’da Almanların Verdun üzerine taaruzlarıyla başladı. Ancak Almanlar Ver-dun’u alamadılar. Buna karşılık itilâf devletleri de Almanlara karşı başarılı olamadılar ve bu cephede önemli bir değişiklik olmadı.

DOĞU CEPHESİ

1916 Nisan’ında Ruslar Galiçya yönünde geniş bir taaruza girişti. Bu taaruz AvusturyalIları güç duruma soktu ve geri lemeye başladılar.


Almanya ve Osmanlı Devleti bir kısım kuvvetlerini Galiçya cephesine gönderdiler. Galiçya’da çetin savaşlar oldu. Osmanlı kuvvetleri ağır kayıplar verdiler.

Doğu cephesinde ittifak devletleri yenildiler.

İRAK CEPHESİ

Bu cephede Osmanlı Devleti başarılı savaşlar yaptı. Kut-el-Amara’daki İngiliz kuvvetleri Nisan 1916’da kuvvetlerimize teslim oldular. Ancak Başkomutan Vekili Enver Paşa Almanların isteğine uyarak, İran’dan Rus kuvvetlerini çıkarmaya karar verdiği için, Irak cephesindeki taaruz-ları devam ettirmedi. Bu durumdan faydalanan İngilizler yeni kuvvetlerle mart 1917’de Bağdat’a girdiler. KANAL CEPHESİ:

Bu cephede Cemal Paşa 2 taaruz hareketinde bulunduysa da başarılı olamadı. İngilizler ise 1916 yılın sonunda Sina yarımadasını ele geçirdiler ve Suriye sınırına kadar geldiler.

KAFKAS CEPHESİ:

Ruslar 1916 yılının başından itibaren taaruza geçtiler. Şubat’ta Erzurum’u, Nisan’da, Trabzon’u Tem-muz’dada Erzincan, Muş, Gümüşhane ve Kelkit’i ele geçirdiler.

DENİZ SAVAŞLARI:

Bu yılın en önemli deniz savaşı Ma-yıs’da İngiliz ve Alman donanmaları arasında Skaggerak’da yapıldı. Bu savaşda Almanlar başarı kazandılarsa da Alman donanması ancak Alman limanlarına sığınarak kurtuldular.

1916 yılı içinde Romanya 28 Ağustos’da itilâf devletleri yanında savaşa katıldı.

1917 YILI İÇİNDE YAPILAN SAVAŞLAR

BATI CEPHESİ:

1917 yılı içinde bu cephede yapılan savaşlarda büyük bir değişiklik olmadı. İngilizler ve Fransızlar çeşitli taa-ruzlarda bulundularsa da kesin bir sonuç alamadılar.

DOĞU CEPHESİ:

Rusya’da Bolşevik ihtilâli Doğu cephesinde Rus kuvvetlerinin durumunu zorlaştırdı. Bundan faydalanan Alman kuvvetleri, karşı taaruza geç tiler ve Rusları Galiçya’dan çıkardı lar.

KANAL CEPHESİ:

Bu cephenin en önemli savaşları Gazze’de oldu. İngilizler, Gazze’de bulunan Osmanlı kuvvetlerine Kasım ayında yaptıkları bir taaruzla, Gaz-ze’yegirdiler. Aralık’ta Kudüs’ü aldılar.

IRAK CEPHESİ:

Mart ayında Bağdat’ta yapılan savaşlarda İngilizler başarılı oldular ve Bağdat’a girdiler.

KAFKAS CEPHESİ:

Rusya’daki Bolşevik ihtilâli, Rus kuvvetlerinin Kafkas cephesindeki durumlarını da sarsmıştı. Ancak Osmanlı kuvvetleri de daha önceki sa vaşlarda zayıflamıştı. Bir kısım kuvvetlerin, Irak ve Filistin cephesine gönderilmiş olmasından ve hastalık nedeniyle, Rusların bu durumundan faydalanıp taaruza geçemediler. Ancak Muş ve Bitlis’i alabildiler. Aralık ayında da Osmanlı Devleti ile Rusya arasında ateşkes imzalandı.

Birinci Dünya SavaşıAMERİKA’NIN VE YUNANİSTAN’IN SAVAŞA KATILMALARI:

1915 yılının Mayıs ve Ağustos ayla rında 2 İngiliz yolcu gemisi Alman denizaltıları tarafından batırıldı ve bir çok Amerikan vatandaşı öldü. Bu du rum Amerikan- Alman ilişkilerini gerginleştirdi. 1916 yılında bir Fransız yolcu gemisinin batırılması ve yi ne bazı Amerikan vatandaşlarının ölmesi, iki devletin münasebetlerini iyice bozdu. Ayrıca 1917 yılında Almanya’nın denizaltı savaşını hızlandırması, Amerika tarafından hoşkarşılanmadı. Rusya’da Çarlığın yıkılması ve iki Amerikan ticaret gemisinin Alman denizaltıları tarafından batırılması üzerine, Amerika 2 Nisan 1917′de Almanya’ya savaş ilan etti.

Yunanistan ise 26 Haziran 1917’de ittifak devletlerine savaş ilan ederek I.Dünya Savaşı’na katıldı.

I.DÜNYA SAVAŞI’NIN SONA ERMESİ:

Savaş üç yıldır devam ettiği halde ne itilâf devletleri ne de ittifak devletleri kesin bir sonuç elde edememişlerdi. Savaş uzadıkça yaşama şartları da güçleşiyordu. Barışa özlem duyulduğu bu sırada, Birleşik Amerika Cumhurbaşkanı Woodrow Wilson, barışın temel ilkelerini bildiren 14 noktayı 8 Ocak 1918’de verdiği bir söylevde açıkladı. Bu 14 nokta özetle şöyle idi:

1-Açık barış antlaşmaları ve gelecekte de açık diploması;

2-Karasuları dışında, savaşta ve ba rışta, denizlerin mutlak serbestisi,

3-Bütün ekonomik engellerin müm kün olduğu kadar kaldırılması,

4-Millî silâhlanmaların azaltılması içi n gerekli ve yeter garanti ler,

5-Sömürge isteklerinin, ilgili hakla rın çıkarları ile, yetkileri sonradan tesbit edilecek olan sömürgeci devletin istekleri aynı derecede gözönünde tutulmak suretiyle, mutlak bir tarafsızlıkla çözümlenmesi,

6-Bütün Rusya toprakları boşaltılacak ve devletlerin de yardımı ile Rusya’ya kendi gelişmesini sağlamak için her türlü imkân verilecek;

7-Belçika’ya tam ve bağımsız yönetiminin geri verilmesi;

8-İşgal edilen Fransız topraklarının boşaltılması ve Prusya’nın 1871’de Alsace Lorraine meselesinde yaptığı hatanın düzeltilmesi suretiyle barışın teminat altına alınması;

9-İtalyan sınırlarının milliyet prensibi ne göre düzelti Imesi;

10-Avusturya- Macaristan İmparatorluğu halklarına muhtar gelişme imkânlarının verilmesi;

11-Romanya, Sırbistan ve Karadağ, toprakları boşaltılacak ve Sırbistan’a denizden yararlanacağı bir bölge verilecek. Balkan devletlerinin münasebetleri milliyetler prensibine göre düzenlenecek;

12-Osmanlı İmparatorluğu’nun Türk olan kısımlarının egemenliği sağlanacak, fakat Türk olmayan diğer topluluklara muhtar gelişme imkânları verilecek. Çanakkale Boğazı devamlı olarak bütün milletlerin gemilerine açık olacak ve bu durum mi lletlerarası garanti altına alınacak;

13-Bağımsız bir Polonya kurulacak;

14-Büyük ve küçük, bütün devletlere siyasî bağımsızlıklarını ve toprak bütünlüklerini karşılıklı olarak garanti altına almak imkânını sağlamak amacı ile, bir milletler teşkilâtı kurmak.

Rusya’da Bolşevik hükümet, 21 Kasım 1917’de ittfak elçilerine verdiği notlarda bütün cephelerde ateşkes yapılmasını istedi.

Rusya’nın Almanya’ya yaptığı teklifle, Alman- Rus barış görüşmeleri 22 Aralık’ta Brest- Litovsk’da başladı. Bu görüşmelere Avusturya- Macaristan, Osmanlı İmparatorluğu ve Bulgaristan da katıldı. 3 Mart 1918’de Brest Litovsk’da imzalanan barışa göre,

1-Rusya, Polonya, Litvanya Courlande ve Estonya’dan çekilecek ve buraların geleceğini ittifak devletleri tayin edecek.

2-Rusya, Kars, Ardahan ve Batum’u Osmanlı Devleti’ne geri verecek.

3-Rusya Ukrayna’nın bağımsızlığını kabul edecek.

Ağustos 1916’da savaşa katılmış olan Romanya peşpeşe yenilgilere uğradı ve Romanya’nın büyük bir kısmı ittifak devletlerinin işgali altına girdi. Bu nedenle Romanya 7 Mayıs 1918’de ittifak devletleri ile Bükreş’-de barışı imzaladı. Bu barışa göre; Romanya, Dobruca’dan çekiliyor ve Karpatlar’da Avusturya’ya toprak veriyor, ayrıca Almanya ve Avusturya’nın ekonomik nüfuzu altına da giriyordu.

İngiliz, Fransız ve Sırp kuvvetleri 14 Eylül 1918’de Vardar’da Bulgarla-ra karşı genel bir taaruza geçince, Bulgaristan 29 Eylül 1918’de ateşkes i sted i ve savaştan çeki İd i.

OSMANLI DEVLETİNİN SAVAŞTAN ÇEKİLMESİ

Brest- Litovsk barışı ile Doğu’daki topraklarını işgalden kurtaran OsmanlI Devleti, Kafkasya’daki Ermeni lerin, Gürcülerin ve Azerbaycan Türklerinin Bolşevik rejimini tanımayarak bağımsızlıklarını ilan etmelerinden faydalanarak Bakû petrollerini ele geçirmek üzere harekete başladı. Eylül 1918’de Türk kuvvetleri Baku’ya girdi. Ancak Osmanlı Devleti 30 Ekim 1918’de ateşkes imzalamak zorunda kaldı.

Osmanlı Devleti Kafkas cephesinde ilerlerken, Filistin ve Irak cephelerinde durum iyi değildi. İngilizler Filistin cephesinde, Amman, Beyrut ve Şam’a, Irak cephesinde ise 5 Kasım 1918’de Musul’agirdiler.

Bulgaristan’ın savaştan çekilmesi, Irak, ve Filistin cephelerindeki yenilgiler üzerine Osmanlı Devleti 30 Ekim 1918’de Mondros’da ateşkesi imzaladı.

AVUSTURYA-MACARİSTAN İMPARATORLUĞUNUN SAVAŞTAN ÇEKİLMESİ VE DAĞILMASI:

1918 yılı içinde Avusturya’da ekonomik sıkıntılar ve bağımsızlık hareketleri başladı. 18 Ekim’de Çekoslovakya bağımsızlığını ilan etti. 24 Ekim’de de Macarlar ayrı bir devlet kurduklarını ilan ettiler. Bu durum üzerine imparator Kari İtalyanlarla Viİla Gusti’de ateşkes imzaladı (3 Kasım 1918)

Ateşkes, İmparatorluğun parçalanmasını hızlandırdı. 29 Ekim’de Prag’da, Çekoslovakya Devleti’nin yine 29 Ekim’de Zagreb’de Yugoslavya Devleti’nin kurulduğu ilan edildi. Diğer taraftan Avusturya Almanları da 30 Ekim’de Avusturya Cumhuriyeti’nl kurdular. Kasım ayı ortalarında da Macarlar Cumhuriyet ilan edince İmparatorluk çöktü.

Almanya ise iç durumundaki karışıklıklar nedeniyle 11 Kasım 1918’de ateşkesi kabul etti ve I. Dünya Savaşı sona erdi.

Birinci Dünya Savaşı Antlaşmaları

Birinci Dünya Savaşı Antlaşmaları

ANTLAŞMALAR:

VERSAILLES

Savaş sonunda yapılan ilk barış antlaşması 28 Haziran 1919’da Almanya ile itilaf devletleri arasında Versailles Sarayı’nda imzalandı. Bu antlaşma 440 madde olup ana noktaları şöyledir:

SINIRLAR

1-Almanya, Belçika’ya, Evpen, Malmedy ve Moresnat’yi

2-Fransa’ya Alsace ve Lorraine’i veriyordu.

3-Saar bölgesi Fransa’ya terkediliyor-du.

4-Polonya’ya Poznan ve Batı Prusya veriliyordu.

SİYASAL HÜKÜMLER:

1-Belçika’nın tarafsızlığı kaldırılıyor ve Almanya da bunu kabul ediyordu.

2-Ren bölgesinde askerî kuvvet bulunmayacaktı,

3-Almanya, Avusturya ile birleşmemeyi kabul ediyordu,

4-Ayrıca, Avusturya, Çekoslovakya ve Polonya’nın bağımsızlığını tanıyordu.

SÖMÜRGELER:

1-Almanya bütün denizaşırı topraklarından vazgeçecekti.

2-Sömürgelerde Manda Rejimi adı altında Milletler Cemiyeti’nin kontrolü yeni sömürgecilik rejimleri kurulacaktı.

3-İngiliz- Fransız mandasına Togo ve Kamerun,

4-İngilizmandasına::Tanganyika

5-Belçika mandasına Ruanda- Urundi

6-Güney Afrika Birliği mandasına: Güney -Batı Alman Afrikası,

7-Japon mandasına: Marianne, Marshall, Carolineadaları ve Kiaochovv

8-Avustralya mandasına; Yeni Gine’nin Almanya’ya ait olan kısmı ile Salomon’larda Alman adaları bırakıldı.

9-Almanya itilâf devletlerinin Bulgaristan ve Türkiye’de elde edecekleri hakları şimdiden tanıyordu.

SİLAHSIZLANMA:

1-Almanya’da zorunlu askerlik kalkacaktı,

2-Alman ordusu 100.000 kişiye inecekti ,

3-Almanya, denizaltı ve uçak yapamayacaktı,

4-Almanya bütün gemilerini itilâf devletlerine teslim edecekti.

SAİNTGERMAİN

Avusturya ile barış antlaşması 10 Eylül 1919’da St. Germain- En Laye’-de imzalandı.

1-Avusturya, Macaristan, Çekoslovakya ve Yugoslavya’nın bağımsızlığını tanıyordu.

2-Zorunlu askerlik kaldırılıyor ve Avusturya ordusu 300.000 kişiye indiriliyordu.

3-Avusturya, Polonya’ya Gali.çya’yı, Yugoslavya’ya Hırvatistan’ı, İtalya’ya Ti rol ve Trieste’yi, Romanya’ya Bukovina’yı bırakıyordu.

NEUILLY

Bulgaristan ile barış antlaşması 27 Kasım 1919’da Neuilly- sur- Seine’de imzalandı.

1-Bulgaristan, Romanya’ya Güney Dobruca’yı Yunanistan’a Tsaribrod Sturmitsa’yı terkediyordu.

2-Bulgaristan ordusu 25.000 kişi olacak ve deniz ve hava kuvveti bulunmayacaktı. Zorunlu askerlik kaldırılacaktı.

TRİANON

Macaristan ile barış 4 Haziran 1920’deTrianon’da imzalandı.

1-Macaristan, Çekoslovakya’ya Pres-burg bölgesini, Yugoslavya’ya Bosna Hersek’i, Romanya’ya Transilvanya’yı ve Avusturya’ya Burgerland terkediyordu.

2-Macaristan ordusu 35.000 kişiye indiriliyor ve zorunlu askerlik kaldırılıyordu.

Yorum Yap ya da Geribildirimde Buluntrackback: Trackback URL.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

*


× sekiz = 8

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>